Kapag Ang Paglilimbag ay Nagiging Porma ng Pakikinig

Paano kung ang paglilimbag ay hindi lamang tungkol sa pagsasalita, kundi higit sa lahat, tungkol sa pakikinig?

Sa ating kultura, mahalaga ang pakikinig. Mula sa kwentong-bayan na ipinapasa ng matatanda, hanggang sa harana at balagtasan na sumasalamin sa damdamin ng bayan, lagi tayong nakikinig — hindi lamang sa salita, kundi pati sa tibok ng loob ng ating kapwa.

Ngunit sa mabilis na mundo ngayon, tila mas madalas ang sigaw kaysa ang pakikinig. Ang mga tinig ng komunidad—lalo na ang mga nasa laylayan—ay natatabunan ng ingay ng mga makapangyarihan. Kaya’t napakahalaga ng papel ng paglilimbag: hindi lamang bilang paraan ng pagpapahayag, kundi bilang isang uri ng pakikinig na tumitibay sa bawat pahina.

Sa bawat librong inililimbag, may tinig na pinakikinggan. Ang kwento ng isang batang mangingisda na nahaharap sa nagbabagong dagat. Ang tula ng isang manggagawa tungkol sa pawis at pag-asa. Ang alaala ng isang komunidad na lumaban para sa lupaing minana pa sa kanilang ninuno. Lahat ito, kapag naisulat at nailimbag, nagiging ebidensya ng pakikinig.

Ang paglilimbag ay hindi lamang teknolohiya. Isa rin itong kasunduan: na ang mga tinig ng tao, gaano man kaliit, ay mahalaga at dapat manatili. Sa ganitong paraan, ang paglilimbag ay nagiging anyo ng pagdadamayan — ang sabayang pakikinig ng komunidad sa isa’t isa.

Kaya marahil, sa tuwing tayo’y naglilimbag ng libro o polyeto, hindi lamang ito produkto. Isa itong testamento ng ating pakikinig. At sa mga darating na panahon, kapag binuklat ito ng mga susunod na henerasyon, maririnig nila hindi lamang ang mga salita, kundi ang tibok ng isang pamayanan na nagsabing: Narito kami. May kwento kami. Makinig ka.